Nghiên cứu về dự thảo sửa đổi Luật Thuế TNCN, TNDN và GTGT năm 2026 ở Việt Nam

1. Mở đầu

Trong quá trình phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế, hệ thống pháp luật thuế của Việt Nam ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế và đảm bảo nguồn thu ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, trước những biến động nhanh chóng của môi trường kinh tế, nhiều quy định thuế hiện hành đã bộc lộ hạn chế, đặc biệt là tính thiếu linh hoạt trong việc xác định ngưỡng chịu thuế.

Dự thảo sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN), Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và Thuế giá trị gia tăng (GTGT) năm 2026 được xây dựng nhằm khắc phục những bất cập này. Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc chuyển từ cơ chế quy định ngưỡng doanh thu cố định sang cơ chế linh hoạt do Chính phủ quy định. Đây được xem là bước cải cách quan trọng trong tư duy quản lý thuế tại Việt Nam.

2. Nội dung chính của dự thảo luật

2.1. Thay đổi về ngưỡng doanh thu chịu thuế

Theo quy định hiện hành, hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống sẽ không phải nộp thuế TNCN và thuế GTGT. Tuy nhiên, dự thảo luật đã đề xuất bãi bỏ mức cố định này và thay bằng quy định “ngưỡng doanh thu do Chính phủ quy định”.

Sự thay đổi này cho phép cơ quan quản lý linh hoạt điều chỉnh ngưỡng thuế phù hợp với tình hình kinh tế, thay vì phải sửa đổi luật mỗi khi cần điều chỉnh. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh lạm phát và mức sống thay đổi theo thời gian.

2.2. Đối với thuế thu nhập cá nhân (TNCN)

Dự thảo tiếp tục duy trì nguyên tắc miễn thuế đối với cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng. Tuy nhiên, điểm mới là có thể áp dụng cơ chế đánh thuế đối với phần thu nhập vượt ngưỡng trong một số trường hợp.

Quy định này góp phần tăng tính công bằng trong hệ thống thuế, khi những cá nhân có thu nhập cao hơn sẽ phải thực hiện nghĩa vụ thuế tương ứng, thay vì áp dụng một ngưỡng cắt cứng như trước đây.

2.3. Đối với thuế giá trị gia tăng (GTGT)

Đối với thuế GTGT, dự thảo quy định hàng hóa và dịch vụ của hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng sẽ không thuộc diện chịu thuế. Quy định này được thiết kế đồng bộ với thuế TNCN nhằm tránh sự chồng chéo và tạo thuận lợi trong quản lý.

Việc miễn thuế GTGT cho đối tượng kinh doanh nhỏ cũng góp phần giảm chi phí và khuyến khích hoạt động sản xuất, kinh doanh ở khu vực này.

2.4. Đối với thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN)

Một điểm mới đáng chú ý trong dự thảo là việc bổ sung khả năng miễn thuế TNDN đối với các doanh nghiệp có doanh thu nhỏ. Đây là chính sách hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp khởi nghiệp.

Việc áp dụng chính sách này không chỉ giúp giảm gánh nặng tài chính mà còn khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp, góp phần phát triển nền kinh tế chính thức.

3. Phân tích tác động của dự thảo

3.1. Tác động tích cực

Thứ nhất, việc áp dụng ngưỡng thuế linh hoạt giúp tăng khả năng thích ứng của chính sách thuế với biến động kinh tế. Nhà nước có thể điều chỉnh kịp thời theo tình hình thực tế mà không cần sửa đổi luật.

Thứ hai, chính sách này hỗ trợ khu vực kinh tế nhỏ bằng cách giảm gánh nặng thuế, từ đó tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ phát triển.

Thứ ba, việc loại bỏ ngưỡng cố định giúp hạn chế tình trạng né thuế, khi các chủ thể kinh doanh không còn động cơ giữ doanh thu dưới mức quy định để tránh nghĩa vụ thuế.

3.2. Tác động tiêu cực

Bên cạnh những lợi ích, dự thảo cũng tiềm ẩn một số rủi ro. Việc giao quyền cho Chính phủ trong việc quy định ngưỡng thuế có thể làm giảm tính ổn định của hệ thống pháp luật, khiến doanh nghiệp khó dự đoán chính sách trong dài hạn.

Ngoài ra, nếu thiếu cơ chế giám sát hiệu quả, việc điều chỉnh ngưỡng thuế có thể thiếu minh bạch hoặc bị chi phối bởi các mục tiêu ngắn hạn. Điều này có thể ảnh hưởng đến niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư.

4. Khuyến nghị hoàn thiện chính sách

Để đảm bảo dự thảo luật được thực thi hiệu quả, cần xây dựng một khung pháp lý rõ ràng về nguyên tắc điều chỉnh ngưỡng thuế. Cụ thể, nên quy định các tiêu chí cụ thể như chỉ số giá tiêu dùng (CPI) hoặc tốc độ tăng trưởng kinh tế để làm căn cứ điều chỉnh.

Bên cạnh đó, cần tăng cường minh bạch hóa quá trình ban hành và điều chỉnh chính sách, cũng như nâng cao vai trò giám sát của Quốc hội. Đồng thời, Nhà nước nên kết hợp chính sách thuế với các biện pháp hỗ trợ khác nhằm thúc đẩy sự phát triển của khu vực kinh tế nhỏ.

5. Kết luận

Dự thảo sửa đổi Luật Thuế TNCN, TNDN và GTGT năm 2026 thể hiện bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý thuế tại Việt Nam, từ mô hình cứng nhắc sang linh hoạt và thích ứng hơn với thực tiễn. Mặc dù còn tồn tại một số thách thức, nhưng nếu được thiết kế và thực thi hợp lý, chính sách này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế, hỗ trợ phát triển kinh tế và đảm bảo công bằng xã hội trong dài hạn.

Theo nguồn https://thuvienphapluat.vn/ma-so-thue/phap-luat-thue/da-co-du-thao-luat-sua-doi-luat-thue-tncn-luat-thue-tndn-va-luat-thue-gtgt-750344-223496.html , đã có dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế TNCN, Luật Thuế TNDN và Luật Thuế GTGT